بیروباوه‌ر

دەربارەی چەمکی ململانێ لە قورئاندا

عومەر عەبدولعەزیز
١ــ قورئانی پیرۆز لە جێى (صراع) وشەى (تنافس)ى بەکارهێناوە. (تنافس) هەستێکى فیطرییە، مرۆف هان دەدا بۆ پێشکەوتن لە کارێکدا. لە بابى (تفاعل)یشە، واتە دوو تەرەف پێکەوە شانشانێن دەکەن، پێشبڕکێ دەکەن،هەرکەس بە هیممەتى خۆی، نەک لەسەر حیسابى یەکتر.! (وفي ذلك فليتنافس المتنافسون).

٢ــ وشەى (صراع)ى عەرەبی زۆر هەڵەیە کە بۆ ململانێ دانراوە. لە قورئاندا بە ماناى بە زەویدادان و خستنى بەرامبەر بەکارهاتووە. (فترى القوم فیها صرعى..)، کە بۆ (ململانێ) واتایەکى سلبی دەدا، واتە: لەناوبردنى بەرامبەر، لە جێى مونافەسەو ململانێی ئیجابى.

٣ــ وەزنى (تنافس)یش کە لە بابى (تفاعل)ە وردو پڕواتا ترە ــ کە قورئان بە مەبەست بەکارى هێناوە ــ تاکو (منافسە) کە بابى (مفاعلە)یە. (تنافس) واتە دوو لایەن پێکەوە هاوکات شانشانێن بکەن بۆ پێشکەوتن! بەڵام (منافسە) واتە یەکێک دەسپێشخەر بێت بۆ ململانێکە. !!

٤ــ بۆیە دەستەواژەى (مونافەسەى شەریفانە)و (ناشەریفانە) هەڵەیە، هەموو مونافەسەیەک شەریفانەیە، هەرچەند لەو وشەيەش گونجاو تر (تنافس)ە.
٥ــ لە ئاقارى باسى ململانێدا قورئان وشەى (استباق)یش بەکارهێناوە، (.. ولکن لیبلوکم فیما آتاکم، فاستبقوا الخیرات)، بە واتاى: هەوڵدان بۆ پێشکەتن لە کارە خێرەکاندا، کە حیکمەتى جیاوازیی مرۆفەکانەو ژیان و دونیا هۆڵى ئەو تاقیکردنەوە گەورەیەیە.

٦ــ بنەماى دروستبوونى (تنافس) جیاوازیی لێهاتن و بەهرە خودادادییەکانە لە مرۆفەکاندا، کە جیاوازیی تەنەووعى و تەکامولییە، نەک دژیەکیی و تەضاد. (قل کلُّ يَعملُ على شاكلته).

٧ــ ئامانج لە دروستکردنى رۆحى تەنافوس لە مرۆفەکاندا، هێنانە بەرهەمى بەهرەو نیعمەتە خواییەکانە، لە پرۆسەى ئاوەدانکردنەوەى زەویدا: (واستعمرکم فیها). هەروەک ئامانج لە جیاوازیی گەل و هۆزەکان یەکترناسینە: (وجعلناکم شعوبا وقبائل لتعارفوا)، یەکترناسینیش هەنگاوە بۆ ئاڵ و گۆڕى ئەزموون و پڕکرجنەوەى نیازمەندیی یەکترو دەرکەوتنى تایبەتمەندییەکان.

٨ــ قورئان باوەڕى بە قۆرخکاریی نیە، پەیامى قورئان تەواوکارە، بۆیە (١٢) جار وشەى (مصدق)ى بۆ قورئان بەکارهێناوە، یانى: پشتڕاستکەرەوەى پەیامەکانى پێشووە. واتە: باسکردنە لە دۆزینەوەى خاڵى هابەش لەگەڵ بەرامبەرەکان: (مصدقا لما معکم)! (وانەیەکى گرنگە بۆ شێوازى خیطابى بانگخوازان).

٩ــ دایەلۆکى ئیجابى و (حوار) ڕێگایەکى ترى گەشەى ململانێ و تەنافوسە. ئەویش بە ڕێزگرتنى بەرامبەر ئەبێت لە کاتى (خطاب)دا. لەم دوو ئایەتە وردبنەوە کە بە دواى یەکدا هاتوون: (وإنا أو إیاکم لعلى هدى أو في ضلال مبين)! (قل لا تسألون عما أجرمنا، ولا نسأل عما تعملون)، دوو ئايەت كە بە داخەوە زۆربەى بانگخوازان لە خيطاب و وتاریاندا پەیڕەوییان لێ ناکەن.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

دیسان بیپشكنه‌

Close
Close